Miras, yalnızca malvarlığı ve hakları değil, aynı zamanda ölen kişinin (murisin) borçlarını da kapsar. Eğer geride kalan borçlar, malvarlığından fazlaysa veya mirasçı kişisel sebeplerle mirası kabul etmek istemiyorsa devreye mirasın reddi (reddi miras) kurumu girer.
Aşağıda, reddi miras sürecinin yasal şartlarını, başvuru sürelerini ve hukuki sonuçlarını hap bilgiler halinde bulabilirsiniz.
Mirasın Reddi (Reddi Miras) Nedir?
Mirasın reddi, yasal veya atanmış mirasçıların, kendilerine kalan mirası (aktif ve pasif tüm malvarlığını) kendi özgür iradeleriyle kabul etmediklerini resmi olarak beyan etmeleridir. Mirası reddeden kişi, vefat edenin hem alacaklarından ve mallarından hem de tüm borçlarından tamamen muaf olur.
İki tür reddi miras bulunur:
Mirasın Gerçek Reddi: Mirasçının kendi iradesiyle, yasal süre içinde mahkemeye başvurarak mirası reddetmesidir.
Mirasın Hükmen Reddi: Kanun gereği mirasın reddedilmiş sayılması durumudur.
Mirasın Reddi Hangi Sürede Yapılmalıdır?
Mirasın gerçek reddi için kanun koyucu kesin ve katı bir süre öngörmüştür. Bu süre 3 aylık hak düşürücü süredir.
3 Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
Yasal Mirasçılar İçin: Kural olarak miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar. Eğer mirasçı, murisin öldüğünü daha geç öğrenmişse, sürenin başlangıcı bu öğrenme tarihidir (bunun ispatlanması gerekir).
Atanmış (Vasiyetname ile) Mirasçılar İçin: Miras bırakanın tasarrufunun (vasiyetnamenin) kendilerine resmen bildirildiği tarihte başlar.
Önemli Bilgi: 3 aylık bu süre bir zaman aşımı değil, hak düşürücü süredir. Yani bu süre geçirildikten sonra mirasın gerçek reddi talep edilemez ve miras, borçlarıyla birlikte kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır.
Reddi Miras Başvurusu Nereye Yapılır?
Mirasın reddi talebi, sözlü veya yazılı bir beyanla yetkili mahkemeye yapılmalıdır. Noter aracılığıyla veya kendi kendine yapılan ret beyanlarının hukuki bir geçerliliği yoktur.
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın (murisin) son yerleşim yeri mahkemesidir.
Görevli Mahkeme: Sulh Hukuk Mahkemesi’dir.
Başvuru yapıldığında, Sulh Hukuk Hakimi bu talebi mirasın reddi defterine kaydeder ve süreç resmiyet kazanır.
Mirasın Hükmen Reddi Nedir? (Murisin Borca Batık Olması)
Eğer miras bırakan kişi öldüğü tarihte açıkça borca batık durumdaysa ve bu durum resmi kurumlarca biliniyor veya tespit edilebiliyorsa, miras kanunen reddedilmiş sayılır. Buna mirasın hükmen reddi denir.
Hükmen Reddin Gerçek Retten Farkı Nelerdir?
Süre Sınırı Yoktur: Hükmen ret durumunda 3 aylık hak düşürücü süre uygulanmaz. Mirasçılar, miras bırakanın borca batık olduğunu her zaman ileri sürebilirler.
Beyan Zorunluluğu Yoktur: Kanun gereği kendiliğinden oluşur, ancak alacaklılar mirasçılara icra takibi başlatırsa, mirasçılar “hükmen ret” itirazında bulunarak veya Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tespit davası açarak borçtan kurtulabilirler.
Şartı: Murisin vefat ettiği tarihte ödemeden aciz (borca batık) durumunun net olması gerekir.
Reddi Mirasın Hukuki Sonuçları Nelerdir?
Mirasın reddedilmesi, mirasçı ve diğer aile üyeleri için önemli hukuki sonuçlar doğurur:
1. Mirasçılık Sıfatının Sona Ermesi
Mirası reddeden kişi, murisin terekesine (malvarlığına ve borçlarına) karşı tamamen yabancılaşır. Artık bankadaki parayı çekemez, taşınmazlarda hak iddia edemez ve murisin borçlarından dolayı icra takibine maruz kalamaz.
2. Miras Payının Alt Soya veya Diğer Mirasçılara Geçmesi
Mirası reddeden yasal mirasçının payı, sanki o kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir.
Eğer mirası reddeden kişinin çocukları (alt soyu) varsa, reddedilen miras payı bu çocuklara geçer.
Borçlu bir mirasta, alt soyun (çocukların) da mağdur olmaması adına onların da kendi adlarına mirası reddetmesi gerekir.
3. En Yakın Mirasçıların Tamamının Mirası Reddetmesi
Eğer yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, miras artık bir alt dereceye geçmez. Tereke, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonucunda borçlar ödendikten sonra geriye bir malvarlığı kalırsa, bu kısım mirası reddetmemişler gibi yasal mirasçılara dağıtılır.